Jeoloji Mühendisleri Odası’ndan 27. yıl uyarısı: İhmal kaderimiz değil

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, 12 Kasım 1999 Düzce Depremi’nin 27. yıl dönümünde yaptığı açıklamada, afetlere karşı bilimsel planlama ve etkin denetim çağrısında bulundu. Açıklamada, fay yasasının çıkarılması, jeoloji mühendislerinin kamu kurumlarında daha fazla istihdam edilmesi ve kent planlamasında yer bilimlerinin esas alınması gerektiği vurgulandı.

12 Kasım 1999 tarihinde meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Düzce Depremi’nde 850 kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi yaralandı ve çok sayıda yapı hasar gördü. Depremin yıl dönümünde açıklama yapan TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, yaşamını yitirenleri anarak Türkiye’nin afetlere hazırlık konusunda bilimsel ve bütüncül bir yaklaşım benimsemesi gerektiğine dikkat çekti.

17 Ağustos Marmara Depremi’nden yalnızca üç ay sonra yaşanan Düzce Depremi’nin, Türkiye’nin deprem gerçeğini bir kez daha ortaya koyduğunu belirten oda, depremin bir doğa olayı olduğunu ancak yanlış yer seçimi, plansız kentleşme, yetersiz mühendislik hizmetleri ve denetimsizliğin bu olayları afete dönüştürdüğünü ifade etti.

YER BİLİMLERİ PLANLAMANIN TEMELİ OLMALI

Türkiye’nin yalnızca deprem değil; sel, taşkın, heyelan ve kaya düşmesi gibi farklı doğal tehlikelerle de karşı karşıya olduğuna işaret edilen açıklamada, afet yönetiminin yalnızca olay sonrasında müdahaleye odaklanmaması gerektiği belirtildi. Yer bilimlerinin sadece büyük depremlerin ardından gündeme gelmesinin yeterli olmadığı vurgulanırken, bilimsel verilerin kent planlamasına, yapılaşma kararlarına ve kamu politikalarına önceden yansıtılması gerektiği kaydedildi.

Dere yataklarında yapılaşma, heyelan riski bulunan alanlarda önlem alınmadan yürütülen çalışmalar, kontrolsüz kazılar ve denetimsiz hafriyat sahalarının can ve mal kayıplarına yol açabileceğine dikkat çekildi.

FAY YASASI ÇAĞRISI

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, afet risklerinin azaltılması için bir dizi teknik ve yasal düzenleme talebini de sıraladı. Açıklamada, yüzey faylanması tehlikesi bulunan alanlarda yapılaşmayı düzenleyecek Fay Yasası'nın çıkarılması ve imar planlarının jeolojik-jeoteknik etütler ile mikrobölgeleme çalışmaları esas alınarak hazırlanması istendi.

Ayrıca zemin-yapı etkileşiminin, temel sistemlerinin ve çevre yapıların güvenliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Derin kazılar, şevler, hafriyat döküm alanları ve heyelan riski taşıyan bölgelerde mühendislik araştırmaları ile denetimlerin zorunlu hâle getirilmesi çağrısı yapıldı.

“AFETLERLE MÜCADELE ENKAZ BAŞINDA BAŞLAMAZ”

Belediyeler başta olmak üzere kent planlaması, altyapı ve yapı denetiminde görev alan kamu kurumlarında jeoloji mühendisi istihdamının artırılması gerektiğini vurgulayan oda, yer bilimleri eğitiminin ilk ve ortaöğretimden itibaren güçlendirilmesini de talep etti.

Açıklamanın sonunda afetlerle mücadelenin yapıların projelendirildiği ve kentlerin planlandığı aşamada başlaması gerektiği belirtilerek, merkezi ve yerel yönetimler bilimsel veriler doğrultusunda sorumluluk almaya çağrıldı. Oda, “İhmal, tedbirsizlik ve denetimsizlik kaderimiz değildir” mesajıyla güvenli ve afete dirençli kentler için çalışmalarını sürdüreceğini duyurdu.