Günlük yaşamı kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen dijital teknolojiler, bilinçsiz kullanım nedeniyle ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşüyor. İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, teknoloji bağımlılığının her yaştan bireyi etkileyen evrensel bir sorun haline geldiğini söyledi.
Yeşilay Haftası kapsamında değerlendirmelerde bulunan Kutlu, dijital teknolojilerin denetimsiz, sınırsız ve amaçsız kullanımının fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan yıkıcı sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Farklı bağımlılık türleri var
Teknoloji bağımlılığının tek bir başlık altında toplanamayacağını vurgulayan Kutlu, problemli online kumar, online cinsellik, online alışveriş, dijital oyun ve sosyal medya bağımlılığının en yaygın türler arasında yer aldığını ifade etti.
Özellikle çocuk ve ergenlerde ekran süresinin kritik öneme sahip olduğunu belirten Kutlu, 2-6 yaş arası için günde 1 saatten fazla, 6-12 yaş arası için 1,5 saatten fazla, 12-18 yaş arası için ise 2,5 saatten fazla ekran kullanımının riskli kabul edildiğini kaydetti.
Yaşam kalitesini düşürüyor
Teknoloji bağımlılığının uyku bozukluğu, obezite, dikkat eksikliği ve öz bakım ihmali gibi fiziksel sorunlara yol açtığını dile getiren Kutlu, yalnızlaşma, gerçek ilişkilerden kopma ve hayal gücünün zayıflaması gibi sosyal sonuçlara da dikkat çekti.
Sosyal medya bağımlılığında “gelişmeleri kaçırma korkusu”nun belirleyici olduğunu ifade eden Kutlu, dijital oyunlarda ise rekabet ve şans faktörünün bağımlılığı pekiştirdiğini söyledi.
Bağımlılık dört aşamada gelişiyor
Kutlu’ya göre bağımlılık bir anda ortaya çıkmıyor. Süreç deneysel kullanım ile başlıyor. Ardından sosyal kullanım ve operasyonel kullanım evreleri geliyor. Son aşamada ise kişi, teknolojiyi bir amaç olmaksızın kontrolsüz şekilde kullanmaya başlıyor.
Cihazdan uzak kalındığında huzursuzluk, öfke ve uykusuzluk gibi yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkmasının önemli bir uyarı işareti olduğunu belirten Kutlu, günlük sorumlulukların aksatılmasının tabloyu ağırlaştırdığını kaydetti.
Dengeli kullanım mümkün
Teknolojiden tamamen uzaklaşmak yerine dengeli kullanımın hedeflenmesi gerektiğini ifade eden Kutlu, ekran sürelerine sınır koyulmasını, alternatif sosyal ve fiziksel aktivitelerin artırılmasını önerdi.
Gerekli durumlarda profesyonel destek alınması gerektiğini vurgulayan Kutlu, 12 yaş ve üzeri bireyler için ücretsiz hizmet sunan Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) üzerinden 115 hattı aracılığıyla destek alınabileceğini hatırlattı.
Uzmanlar, dijital dünyada bilinçli ve kontrollü kullanımın hem bireysel hem toplumsal sağlık açısından kritik olduğuna dikkat çekiyor.
News
