Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, küresel iklim değişikliğinin etkisiyle Türkiye’de yağış rejiminin değiştiğine dikkat çekerek Bursa için sel, taşkın ve heyelan uyarısında bulundu. Kurak dönemin ardından yağışlı sürece girilmesiyle birlikte olağan dışı yağışların yaşanabileceğini belirten Yıldız, riskli bölgelerde gerekli önlemlerin önceden alınması gerektiğini söyledi.
Dünyanın milyarlarca yıllık süreç içerisinde deprem, volkanik faaliyet, heyelan ve sel gibi iç ve dış dinamiklerle şekillendiğini belirten Yıldız, bu olayların can ve mal kaybına yol açması halinde afete dönüştüğünü ifade etti. “Doğal afet” yerine “doğa olaylarının afete dönüşmesi” kavramının kullanılması gerektiğini savunan Yıldız, risklerin önceden belirlenmesi ve bilimsel önlemlerin alınması halinde zararların azaltılabileceğine dikkat çekti.
Sel ve taşkın aynı şey değil
Sel ve taşkının kamuoyunda çoğu zaman aynı anlamda kullanıldığına değinen Yıldız, iki olay arasındaki farka da dikkat çekti. Selin yalnızca su baskınından ibaret olmadığını belirten Yıldız, yamaçlardan derelere ulaşan toprak, kum, çakıl, taş ve kaya parçalarının da suyla birlikte taşınarak moloz baskını oluşturabildiğini ifade etti.
Taşkının ise akarsu, yoğun yağış veya diğer nedenlerle oluşan büyük su kütlelerinin geçici olarak toprağı ve yerleşim alanlarını basması şeklinde meydana geldiğini aktaran Yıldız, taşkınların özellikle vadi tabanları ve aşağı havzalarda görüldüğünü belirtti.
“Yağışlı döneme girerken dikkatli olunmalı”
Küresel iklim değişikliğine bağlı sıcaklık ve buharlaşma artışının atmosferdeki su buharı miktarını etkilediğini belirten Yıldız, bunun olağan dışı yağışların görülme ihtimalini artırabileceğini söyledi. Özellikle kısa sürede etkili olan yoğun yağışların sel, taşkın ve heyelan riskini beraberinde getirebileceğini ifade etti.
Son dönemde kuraklığın gündemde olduğunu hatırlatan Yıldız, mevsimsel döngü nedeniyle yağışlı dönemin başlamasının beklendiğini belirterek, değişen iklim koşulları nedeniyle bu geçiş döneminde hazırlıklı olunması gerektiğini vurguladı.
Bursa için 9 maddelik öneri
Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi, yağışlarla birlikte ortaya çıkabilecek risklere karşı başta Bursa olmak üzere riskli bölgelerde çeşitli önlemlerin alınmasını önerdi.
Odanın açıklamasında öne çıkan öneriler şöyle sıralandı:
Yağış sırasında ve sonrasında heyelan ve kaya devrilmesi risklerinin takip edilmesi,
Olağan dışı yağışlarda hızlı şekilde risk değerlendirmesi ve müdahale yapılması,
Bölgesel heyelan ve sel haritalarının tamamlanarak imar ve altyapı kararlarında kullanılması,
Dere yataklarında yapılaşmaya izin verilmemesi ve risk altındaki yapıların tespit edilmesi,
Dere yataklarından kontrolsüz malzeme alınmasının önüne geçilmesi ve dere ıslah çalışmalarının hızlandırılması,
Riskli bölgelerde standartlara uygun meteoroloji istasyonlarının kurulması,
Belediyelerde afet ve risk azaltma çalışmalarını yürütecek birimlerin liyakatli kadrolarla güçlendirilmesi,
1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı çalışmalarında jeolojik ve jeoteknik verilerin temel alınması,
Valilik, belediyeler, AFAD, DSİ ve ilgili bakanlıkların akademik meslek odalarıyla iş birliği içerisinde Bursa’nın heyelan, taşkın ve su baskını risk haritalarını hazırlaması.
Mehmet Yıldız, hazırlanan risk ve tehlike haritalarının kamuoyuyla paylaşılması ve vatandaşların farklı afet senaryolarına karşı bilinçlendirilmesi gerektiğini belirterek, Bursa’da afet meydana geldikten sonra müdahale etmek yerine risklerin önceden belirlenmesine ve zarar azaltma çalışmalarına ağırlık verilmesi çağrısında bulundu.
News
