Osmangazi Belediyesi, Bursa’nın önemli endüstriyel miraslarından Turgut Yılmazipek Romangal İpek Fabrikası’nı kültür, sanat ve yaşam merkezine dönüştürmek için Katılımcı Yönetişim Projesi’ni başlattı. Projenin tanıtım toplantısında konuşan Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, fabrikanın tarihî kimliğini koruyarak yeniden kent yaşamına kazandırılacağını belirtirken, eski çalışanların, mahalle sakinlerinin, sanatçıların ve uzmanların da dönüşüm sürecine katılacağını söyledi.
HABER: Zeynep Sude YAVUZ
Bursa’nın ipekçilik geçmişine tanıklık eden önemli endüstriyel miras yapılarından Turgut Yılmazipek Romangal İpek Fabrikası’nın geleceğini şekillendirmek amacıyla hazırlanan Katılımcı Yönetişim Projesi’nin tanıtım toplantısı gerçekleştirildi.
Osmangazi Belediyesi tarafından hayata geçirilen proje; fabrikanın tarihî ve kültürel değerlerini koruyarak gelecek kuşaklara aktarılmasını, aynı zamanda yapının yaşayan bir kültür, sanat ve yaşam merkezine dönüştürülmesini hedefliyor. Avrupa Birliği tarafından finanse edilen, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV) Ortaklaşa Programı kapsamında desteklenen projenin tanıtım toplantısında, fabrikanın geçmişi, mimari özellikleri ve gelecekte üstleneceği işlevler ele alındı.
1861’den günümüze uzanan üretim mirası
Toplantıda konuşan Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın, Romangal İpek Fabrikası’nın Bursa’nın sanayi ve toplumsal hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı. Fabrikanın 1861 yılından 1992 yılına kadar üretim faaliyetlerini sürdürdüğünü belirten Aydın, yapının yalnızca bir üretim tesisi olmadığını, aynı zamanda kadın emeğinin, çalışma hayatının ve sendikal mücadelenin de önemli merkezlerinden biri olduğunu ifade etti.
Fabrikanın geçmişine ilişkin bilgiler paylaşan Aydın, mülk sahiplerinden Faik Yılmaz’ın Çanakkale Savaşları’nda iki kolunu kaybettiğini, Kurtuluş Savaşı’nın ardından Bursa’ya yerleşerek ticaret hayatına atıldığını anlattı. Demirtaş’ta ilk ipek fabrikasını kuran Yılmaz’ın daha sonra Romangal İpek Fabrikası’nın yönetimini ve mülkiyetini devraldığını belirten Aydın, ailenin sonraki kuşaklarının da 1992 yılına kadar üretimi sürdürdüğünü kaydetti.
10 dönümlük alan yeniden kent yaşamına kazandırılacak
Göreve geldikten yaklaşık yedi ay sonra fabrikanın kamulaştırma sürecini tamamladıklarını belirten Aydın, yaklaşık 10 dönümlük alanın Osmangazi Belediyesi mülkiyetine geçtiğini söyledi. Fabrika yerleşkesinde üretim birimleri, kazan daireleri, endüstriyel yapılar ve mozaikli alanların bulunduğu yedi-sekiz bina yer aldığını aktaran Aydın, yapıların büyük bölümünün tescilli olduğunu ve koruma kurullarının kararları doğrultusunda hareket edilmesi gerektiğini dile getirdi.
Fabrikanın mimari ve endüstriyel özelliklerinin korunmasının öncelikleri arasında bulunduğunu ifade eden Aydın, Bursa’nın İpek Yolu üzerindeki tarihsel konumuna da dikkat çekti. Bursa’nın ipek üretimi ve ticaretinde önemli bir durak olduğunu hatırlatan Aydın, Romangal’ın bu geçmişin somut tanıklarından biri olduğunu belirtti.
Geleneksel ipek üretimi yeniden yaşatılacak
Projenin önemli hedeflerinden birinin geleneksel ipek üretimini yeniden görünür kılmak olduğunu söyleyen Aydın, Bursa’da geleneksel yöntemlerle üretim yapan tek bir tezgâh bulunduğunu ifade etti. Yaşayan Kültür Mirası Listesi’nde yer alan ustanın ve sanatçı olan oğlunun, fabrikanın yeniden işlevlendirilmesinin ardından burada istihdam edilmesini arzu ettiklerini belirten Aydın, böylece ipek üretim geleneğinin yerli ve yabancı ziyaretçilere uygulamalı olarak aktarılabileceğini kaydetti.
Fabrikanın yalnızca geçmişi anlatan bir yapı olarak kalmaması gerektiğini vurgulayan Aydın, alanda kültürel etkinlikler, sempozyumlar, konserler ve gastronomi buluşmaları düzenlenebileceğini söyledi. Yapının farklı etkinliklere ev sahipliği yapabilecek fiziksel özelliklere sahip olduğunu belirten Aydın, Bursa’ya yeni bir kültür ve yaşam alanı kazandırmayı amaçladıklarını dile getirdi.
“Katılımcılık kalıcı bir yönetişim modeline dönüşmeli”
İKSV adına toplantıda konuşan Özden Ece ise Romangal İpek Fabrikası’nın geleceğinin ortak akılla şekillendirilmesinin önemine dikkat çekti. Ortaklaşa Programı’nın 2023 yılından bu yana yerel yönetimler ile kültür alanındaki kurumlar arasında eşitlikçi ve karşılıklı öğrenmeye dayalı iş birliklerini desteklediğini belirten Ece, projenin yalnızca tarihî bir fabrikanın restorasyonundan ibaret olmadığını söyledi.
Fabrikanın geçmişiyle bağ kurmasının yanı sıra hafızasını taşıyan insanların dönüşüm sürecine dâhil edilmesinin önemini vurgulayan Ece, mahalle sakinlerinin, eski fabrika çalışanlarının, teknik ekiplerin, gençlerin ve sanatçıların sürecin aktif özneleri olarak değerlendirilmesinin değerli olduğunu ifade etti.
Üretim geçmişine tanıklık eden işçi ve ustaların deneyimlerinin belgelenmesi, ipek sanatına ilişkin bilginin genç kuşaklara aktarılması ve mekânın gelecekteki kullanımının ortak kararlarla belirlenmesinin projenin güçlü yönleri arasında bulunduğunu belirten Ece, katılımcı tasarım atölyeleri, açık forumlar, sözlü tarih çalışmaları ve zanaat atölyelerinin bu süreçte önemli rol üstleneceğini kaydetti.
Ece, belediye, sivil toplum kuruluşları ve mekânın kullanıcılarının birlikte temsil edildiği kalıcı bir yönetişim yapısı oluşturulmasının hedeflendiğini belirterek, Romangal Projesi’nin Türkiye’deki diğer kültür kurumlarına ve yerel yönetimlere de örnek olabilecek bir iş birliği modeli ortaya koyabileceğini dile getirdi.
Mimari ve kentsel miras boyutu ele alındı
Programda projenin mimari ve kentsel miras boyutuna ilişkin sunum yapan mimar Ece Erçe ise Bursa’nın tarihsel gelişimini İpek Yolu üzerinden ele aldı. Bursa’nın ipek üretimi ve ticaretiyle şekillenen tarihsel kimliğine değinen Erçe, Romangal İpek Fabrikası’nın bu kültürel ve endüstriyel miras içerisindeki konumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Proje için 110 milyon liralık AB desteği
Avrupa Birliği tarafından 110 milyon lira destek sağlanan proje kapsamında, Romangal İpek Fabrikası’nın tarihî dokusunun korunarak yeniden işlevlendirilmesi planlanıyor. İlahi Politeknik Üniversitesi ile yürütülen yaklaşık bir yıllık akademik çalışma da fabrikanın gelecekteki kullanımına ilişkin yol haritasını oluşturuyor. Projenin, gerekli Anıtlar Kurulu onayları ve yasal süreçlerin tamamlanmasının ardından dönem sonuna kadar hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Kültür ve sanatın yeni buluşma noktası olacak
Fabrikanın kültür, sanat ve yaşam merkezi olarak kent hayatına kazandırılmasıyla birlikte konserlerden sempozyumlara, gastronomi buluşmalarından geleneksel ipek üretimi etkinliklerine kadar farklı faaliyetlere ev sahipliği yapması öngörülüyor. Ayrıca İKSV ve diğer paydaşlarla iş birliğinin proje sonrasında da sürdürülerek alanın sürdürülebilir bir yönetim modeliyle yaşatılması amaçlanıyor.
News
